AKTUALNOŚCI
GALERIE
MIEJSCA I LUDZIE

Kościół św. Gotarda na Rypinku

    .

    Podstawowe informacje

    adres
    ul. Częstochowska
    rodzaj budowli
    kościół
    Dumny musi być Gotard z Hildesheim, Niemiec, biskup i opat w jednym, patron murarzy, święty wzywany w podagrze, reumatyzmie oraz chorobach dziecięcych, opiekun wiernych podczas burz i opadów gradu. Dumny musi być z faktu, że w nieznanym mu (zapewne) mieście w południowej Wielkopolsce, istnieje kościół pod jego wezwaniem. Świątynia choć nie będąca zabytkiem, to jednak wyjątkowa, bo murowana, strzelista, z bogatą historią, nosząca miano pierwszego neogotyckiego kościoła w Kaliszu.   

     

    Historia kościoła pw. św. Gotarda na Rypinku to ciekawa mieszanina legend, przypuszczeń i faktów historycznych. Nie wiadomo skąd kaliski historyk Adam Chodyński powiązał istnienie kościoła na Rypinku z datą 1280. Czy w tamtym okresie istniała tu parafia? Nie wiadomo. Wiadomo natomiast ponad wszelką wątpliwość, że od średniowiecza do początku XX wieku, świątynia na Rypinku była kościołem filialnym i należała do parafii Dobrzec. Kościół, a raczej drewniany kościółek pw. św. Gotarda miał zwyczajnie zawalić się ze starości, lub zostać zniszczony przez Szwedów w roku 1706. Za pewnik natomiast przyjmuje się, że mieszkający na Rypinku w połowie XVIII wieku pustelnik Benedykt Janiszewski, odbudował modrzewiowy kościółek, a malowniczo usytuowana świątynia służyła wiernym do początku ubiegłego stulecia.

      

    Wielkie zmiany dla Rypinka, jak i istniejącego tu kościoła przyniósł wiek XX. I tak, w roku 1906 Rypinek został włączony w granice miasta Kalisza, a w związku z drastycznym zwiększeniem się liczby wiernych pojawiła się potrzeba budowy nowej, już murowanej, a co najważniejsze większej świątyni. Szczytnego dzieła budowy podjął się dwa lata później ksiądz kanonik Franciszek Jüttner, a jego dzieło z mozołem kontynuował kolejny kanonik, ksiądz Józef Bronisław Szafnicki. Niejasna jest data ukończenia budowy świątyni, której projektantem, jak podaje wywieszona w kruchcie kościoła informacja, był  architekt gubernialny Józef Chrzanowski. W tym kontekście padają dwie daty: rok 1910 oraz 1913. Ciekawostką jest fakt, że we wnętrzu wznoszonego kościoła znajdował się stary modrzewiowy kościółek, w którym do ukończenia prac budowlanych nowej świątyni odbywały się uroczystości liturgiczne. Tak czy inaczej na początku drugiego dziesięciolecia XX wieku stanęła ponad ulicą Częstochowską, murowana, jednonawowa, ze strzelistą wieżą, pierwsza w Kaliszu neogotycka świątynia. Najprawdopodobniej około roku 1914 na Rypinku erygowano nową parafię i w związku z tym pachnący nowością kościół podniesiono do godności kościoła parafialnego. 

     

    Kolejnym proboszczem, który zapisał się złotymi zgłoskami w historii kościoła był ksiądz Stefan Martuzalski. Za jego probostwa w latach 1935-37 dokonano przebudowy kościoła, nadając mu obecny wygląd. Prace budowlane prowadzone były według projektu Adolfa Buraczewskiego i dzięki nim kościół wzbogacił się o nawy boczne i powiększone prezbiterium, a nad wejściem do kościoła umieszczono rozetę. Modernizacji poddano też kościelną wieżę, przyozdabiając ją między innymi osobliwym balkonem. Obecny kształt bryły kościoła uzyskano podczas prac remontowo - budowlanych przeprowadzanych tuż po wojnie oraz na początku lat 50. ubiegłego stulecia. W pierwszym rzucie prac przebudowano podejście do świątyni i kościół wzbogacił się o prowadzące do świątyni charakterystyczne wysokie dwubiegowe schody, zwieńczone figurą Chrystusa oraz umieszczonym w niszy wizerunkiem Matki Boskiej. W kolejnym etapie prac  dobudowano do kościoła nową zakrystię, ze starej czyniąc kaplicę Matki Boskiej Nieustającej Pomocy, przemianowanej później na kaplicę Najświętszego Sakramentu.

     

    Dużo skromniejsze od bogatej historii jest wnętrze świątyni. Najciekawszym elementem wnętrza kościoła pw. św Gotarda na Rypinku jest ołtarz główny w formie złotego drzewa, z umieszczonym centralnie obrazem Madonny z Dzieciątkiem. Ołtarz wieńczy tak zwany „tron łaski”, kompozycja przedstawiająca Trójcę Świętą. Interesujący jest też chór ze sprowadzonymi do kaliskiego kościoła aż z Wrocławia organami oraz neogotycka ambona z roku 1954, przyozdobiona wizerunkami ewangelistów. Całość wnętrza uzupełnia chrzcielnica, ołtarze boczne, zainstalowane w latach 70. ubiegłego wieku witraże, a także tablice epitafijne upamiętniające zasłużonych proboszczów tutejszej parafii.

     

    Na zakończenie warto nadmienić, że podczas II wojny światowej kościół św. Gotarda był jedynym dla Polaków otwartym kościołem w grodzie nad Prosną oraz że po wojnie proboszczem był tu niezapomniany i nieodżałowany ksiądz Józef Sieradzan, żołnierz Armii Krajowej, kapelan Powstania Warszawskiego, w czasach PRL-u żarliwy bojownik o wiarę, prawdę i wolność.   

     

    Andrzej Drewicz

     

    Źródło:

    - „Nowy Kaliszanin”, Anna Tabaka, Maciej Błachowicz

    - „Św. Gotard w świetle kronik”, artykuł Anny Tabaki i Macieja Błachowicza w „Życiu Kalisza”  

    - „Kalisz -  Przewodnik”, Władysław Kościelniak

    - „Kościoły Diecezji Kaliskiej – Nasze Dziedzictwo”, Alicja Lubowicka, Maja Mówińska  

    -  www.parafiagotarda.pl

    Komentarze

    Najczęściej odwiedzane

    The browser you use is not supported by this application, probably because it lacks some critical features.
    For a better experience, please consider using this application with a supported browser.