AKTUALNOŚCI
GALERIE
MIEJSCA I LUDZIE

Antonin

    .

    Podstawowe informacje

    Są co najmniej trzy rzeczy, które czynią tą małą podostrowską wieś godną uwagi.  Pierwsza to najpotężniejszy na Litwie, a znany i ceniony w Koronie, magnacki ród Radziwiłłów. Druga to osoba Fryderyka Chopina, której raczej nie trzeba nikomu przedstawiać. Trzecia i ostatnia to przyroda na tyle bogata i unikatowa, że dzięki niej Antonin skutecznie aspiruje do roli ważnego ośrodka turystycznego na skraju Parku Krajobrazowego Dolina Baryczy.

    Położona w leśnej głuszy wieś, wchodząca w skład dóbr przygodzickich, należących do Radziwiłłów od roku 1755, pierwotnie nosiła nazwę Szperek. Zmieniono ją na Antonin, na cześć największego jej dobroczyńcy, księcia Antoniego Henryka Radziwiłła, po wzniesieniu w osadzie letniej rezydencji. Ówczesny namiestnik Wielkiego Księstwa Poznańskiego, osoba skoligacona z dworem pruskim wybudował tu w latach 1822 – 1824, drewniany pałac myśliwski, będący perłą powstałego założenia rezydencjonalnego. Gmach, projektu słynnego niemieckiego architekta Karola Fryderyka Schinkla, wzniesiony został niczym kościół, na planie greckiego krzyża. Niezmiernie atrakcyjne jest wnętrze tego radziwiłłowskiego pałacu. Berliński architekt w korpusie głównym budynku, umieścił hol myśliwski (sala kominkowa), z biegnącymi na dwóch kondygnacjach balkonowymi galeriami. Pośrodku sali znajduje się wspierający pałacowy strop, filar-komin, który bogato przyozdobiony został myśliwskimi trofeami. 

     

    Co najmniej dwukrotnie, a na pewno w 1827 oraz 1829 roku, gościem, uzdolnionego muzycznie księcia Antoniego Radziwiłła był Fryderyk Chopin. Informuje o tym umieszczona na ścianie pałacu tablica pamiątkowa ufundowana przez ostrzeszowianina Igo Mosia. Do dzisiaj w Antoninie, żywy jest kult chopinowskiej muzyki, odbywa się tu wiele festiwali i występów z najważniejszym „Chopin w barwach jesieni” włącznie. Ten uznany, międzynarodowy festiwal jest jednym z dwóch polskich, obok Dusznik-Zdroju, festiwali chopinowskich. Jego pierwsza edycja, jeszcze pod szyldem „Dni Chopinowskie” odbyła się w roku 1982, w celu upamiętnienia okrągłej 155. rocznicy pierwszego pobytu Chopina w Antoninie.  Przed pałacem ustawiono popiersie kompozytora, autorstwa Mariana Owczarskiego, a wewnątrz, w jednym z czterech skrzydeł pałacu, zorganizowano izbę pamięci z wystawą poświęconą genialnemu kompozytorowi.

     

    Równolegle z pałacem myśliwski w Antoninie, powstawał otaczający go, blisko ponad trzynastohektarowy park sentymentalno-krajobrazowy. Ogród ten, założono wykorzystując istniejące już starodrzewie. W parku poza wieloma pomnikowymi drzewami, odnaleźć można mały staw z wyspą, na której znajduje się symboliczny grobowiec zmarłych dwóch córek księcia Antoniego Radziwiłła. Warto nadmienić, że antoniński nagrobek wzorowany był na odkrytym w Rzymie w roku 1798, nagrobku konsula rzymskiego Lucjusza Korneliusza Scypiona Barbatusa. Park, przechodząc z wolna w rozległy las, sąsiaduje z dwoma stawami. Pierwszy to położony na południowy-wschód od pałacowego parku, „Szperek”, ze znajdującym się nad jego brzegiem ośrodkiem rekreacyjnym z kąpieliskiem. Natomiast drugi akwen, to położony po północno-zachodniej stronie założenia rezydencjonalnego, staw „Wydymacz”. Otoczony łęgowymi lasami akwen wchodzi w skład powstałego w roku 1987 rezerwatu przyrody „Wydymacz”. Rezerwat ten wraz z położonymi nieopodal Stawami Przygodzickimi stanowi wschodnią część legendarnego Parku Krajobrazowego Dolina Baryczy. W samym Antoninie, jak i otaczających go lasach, na terenie o powierzchni około 2 km kw. znajduje się w sumie ponad 50 dębów o pomnikowych walorach. Skupisko to, określane Dębami Antonińskimi, uważane jest, po Dębach Rogalińskich, za drugie co do wielkości skupisko starych dębów szypułkowych w Polsce.  

     

    Jak łatwo się domyśleć w najbliższym otoczeniu zabytkowego pałacu, choć nie tylko, powstały zabudowania bezpośrednio lub pośrednio związane z funkcjonowaniem magnackiej rezydencji. Z reguły były one wznoszone w stylu szwajcarsko-tyrolskim, w latach 20. i 30. XIX stulecia, a autorami ich byli: wspomniany wcześniej Karol Fryderyk Schinkl lub Johann Heinrich Haeberlin. Pierwszy z przywołanych architektów projektował: domek dla księcia Wilhelma Radziwiłła (późniejsza oficyna i kuchnia pałacowa) oraz leśniczówkę (obecnie siedziba Nadleśnictwa Antonin). Nie wiadomo natomiast, któremu z architektów przypisać autorstwo murowanej z czerwonej cegły stajni-wozowni. Problemu takiego nie ma w przypadku budynku mieszkalno-gospodarczego zwanego „ogrodówką”, gmachu byłej szkoły i kaplicy grobowej. Wszystkie te budowle projektował uczeń Schinkla, Johann Haeberlin. 

     

    Ostatnie wymienione dzieło Haeberlina tj. kaplica grobowa, a dokładniej mówiąc kościół pw. Matki Boskiej Ostrobramskiej powstało w latach 1835-1839. W ciekawym wnętrzu świątyni, w prezbiterium znajduje się, sprowadzony najprawdopodobniej z Włoch, zdobiony w stylu bizantyjskim, datowany na wiek VI lub XIX, łuk triumfalny. Ta neoromańska świątynia, rozbudowana pod koniec XIX wieku służyła przez lata jako kaplica grobowa wielkopolskiej linii rodu Radziwiłów. Ciekawostką jest fakt, że w najbliższym sąsiedztwie kościoła znajduje się dziewięć skromnych grobów członków radziwiłłowskiej rodziny. Pierwotnie pochowani oni byli w kryptach kaplicy, jednak kaprysem księcia Michała Radziwiłła zostali oni wyrzuceni na przykościelny cmentarz. W ten sposób  znany z hulaszczego trybu życia, ostatni właściciel Antonina, zemścił się na rodzinie, za ograniczenie jego praw majątkowych. Tuż obok radziwiłłowskich mogił znajdują się groby „cywilne” z XIX wieku.

     

    Trzy kilometry na północ w kierunku Ostrowa, w sąsiedztwie tartaku (warto zwrócić uwagę na pochodzący z drugiej połowy XIX wieku budynek administracyjny-mieszkalny), tuż za torami, w lesie, w roku 1924, w rocznicę 90. urodzin księcia Ferdynanda Radziwiłła i z okazji 60. lat jego pożycia małżeńskiego z Pelagią Sapieżanką ustawiono pomnik. Uroczystości jubileuszowe znanego i popularnego wówczas polityka, upamiętniono też posadzeniem rosnącej do dnia dzisiejszego alei dębów czerwonych. Pomnik księcia Ferdynanda został zniszczony w latach 50. ubiegłego stulecia i postawiony na nowo w roku 1989.

     

    Andrzej Drewicz

     

    Źródla : 

    - Marek Olejniczak „Powiat Ostrowski – Przewodnik” 

    - Stanisław Małyszko „Majątki Wielkopolskie. Tom III. Powiat Ostrowski”

    - „Dolina Baryczy – Przewodnik po niezwykłościach przyrody”, pod redakcją Janiny Lamparskiej

    - www.palacantonin.pl

    Komentarze

    Najczęściej odwiedzane

    The browser you use is not supported by this application, probably because it lacks some critical features.
    For a better experience, please consider using this application with a supported browser.