AKTUALNOŚCI
GALERIE
MIEJSCA I LUDZIE

Kościół pw. św. Michała Archanioła w Dobrzecu

    .

    Podstawowe informacje

    rodzaj miejsca
    kościół

    Podczas Pierwszej Wojny w niebie, kiedy to Lucyfer na czele upadłych aniołów zbuntował się przeciwko Bogu, przykładnie, w obronie Pana, stanął Michał Archanioł. Miał on rozpocząć śmiertelną walkę ze złem zawołaniem „Mika'el”, co po hebrajsku znaczy „Któż jak Bóg”. Ostatecznie Lucyfera strącono w otchłań piekieł, a zwycięski Michał został: dowódcą niebiańskich hufców, jednym z najpotężniejszych aniołów oraz, przy okazji, patronem wielu państw, miast oraz parafii. Między innymi, to tego świętego, co nie może nas dziwić, obrano na patrona wspólnoty wiernych w Dobrzecu.

    Dzieje kościoła pw. św. Michała Archanioła w Dobrzecu to historia trzech świątyń oraz związanej z nimi parafii, której rodowodu należy szukać w mrokach wieków średnich. Badacze historii parafii skłaniają się ku tezom, że była ona erygowana około połowy XIV wieku przez samego króla Kazimierza Wielkiego, a akt erekcji miał zatwierdzić arcybiskup gnieźnieński Jarosław Bogoria ze Skotnik. Przyjmuje się, że dobrzecka parafia „powstała na gruzach” wcześniejszej, umiejscowionej na Rypinku, której to Dobrzec pierwotnie podlegał. W granicach nowej wspólnoty wiernych znalazły się liczne wsie okalające Kalisz, od strony zachodniej i południowej, co stawiało ją przez lata w szeregu największych i najbogatszych parafii ziemi kaliskiej. Parafia dobrzecka zaczęła tracić na znaczeniu w XX wieku. Początkiem jej „degradacji” była reaktywacja parafii na Rypinku, którą na nowo powołano do życia około roku 1914. Z biegiem stulecia parafię dobrzecką uszczuplano, m.in. w związku z rozbudową miasta i erygowaniem kolejnych parafii na nowo powstałych kaliskich osiedlach.

    Pierwszy kościół w Dobrzecu wzniesiono najprawdopodobniej na przełomie wieku XIV i XV, na wzniesieniu, nad przepływającą przez wieś Krępicą. Zakłada się, że miejscem tym były tereny z tyłu obecnej plebanii i remizy strażackiej. Służył on do lat 30. XVIII wieku, kiedy to po jego wizytacji w roku 1728 zapadła decyzja o zastąpieniu chylącej się ku upadkowi świątyni, nowym kościołem. Stanął on dwa lata później. Była to także świątynia drewniana, wzniesiono ją na wzgórzu nad Krępicą, na terenach z tyłu obecnej plebanii i remizy strażackiej. Drugi kościół przetrwał zalewie półtora wieku. Na początku lat 80. XIX stulecia, zamiast remontować „stary” drewniany kościół, postanowiono wznieść nową, ale już w nowym miejscu, murowaną świątynię, na miarę okazałej i majętnej parafii. Wypadki potoczyły się szybko. W marcu 1881 kopano już fundamenty, w maju ówczesny biskup kujawsko-kaliski, Wincenty Teofil Popiel wmurował kamień węgielny, a roku następnego surowe mury nakryto dachem. W ciągu następnych lat, urządzano wnętrze neogotyckiej świątyni, którą z racji pokaźnych rozmiarów zwano nierzadko „katedrą”. Ostatecznie uroczystość poświęcenia kościoła parafialnego pw. św. Michała Archanioła odbyła się 11 listopada 1886 roku. Warto tu zwrócić uwagę, że jego projektantem był architekt Zdzienicki, a budowniczym inżynier gubernialny Józef Chrzanowski.

    Poza słusznymi rozmiarami, kościół ten ma jeszcze jeden wspólny mianownik z kaliską katedrą. Na początku XX wieku, mury dzisiejszej katedry pw. św. Mikołaja oraz bazyliki kolegiackiej Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, przyozdabiali polichromią warszawscy artyści. Wysiłkiem parafian do dobrzeckiej świątyni malarzy ściągnięto, a ci upiększyli kościół ściennymi malunkami. Na szczególną uwagę zasługuje polichromia w prezbiterium kościoła wykonana przez Bronisława Wiśniewskiego, przedstawiająca między innymi pasterzy i mędrców oddających pokłon narodzonemu Jezusowi. Trzeba tu zaznaczyć, że autorami projektu polichromii w kościele pw. św. Michała Archanioła byli Stanisław Jasiński oraz Stanisław Rudziński.

    Najcenniejszymi zabytkami dobrzeckiej świątyni są trzy neogotyckie, białe ołtarze z karminowymi wstawkami. Pierwszy z nich to pochodzący z roku 1906, monumentalny ołtarz główny. W nim to, w otoczeniu figur świętych znajduje się obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Dwa pozostałe to ołtarz patrona kościoła i parafii św. Michała Archanioła oraz ołtarz św. Izydora patrona rolników. Czy obrazy św. Michała i św. Idziego z tych ołtarzy oraz obraz Matki Boskiej z ołtarza głównego znajdowały się we wcześniejszych dobrzeckich świątyniach? Jest to wielce prawdopodobne. Podczas wizytacji „drugiego” kościoła w roku 1752 zapisano, że „(...) W kościele były trzy ołtarze, pod tymi samymi tytułami, co i w poprzednim (…)", po czym wymieniono obrazy Matki Boskiej, św. Michała i św. Izydora. Całość wnętrza uzupełniają utrzymane w konwencji ołtarzy, prospekt organowy i ambona. Godne uwagi są też umieszczone w prezbiterium świątyni witraże. W kościele znajduje się tablica upamiętniającą wizytę kardynała Karola Wojtyły. W roku 1976 przyszły papież, zawitał do dobrzeckiej świątyni podczas odwiedzin kolegi z seminarium, księdza proboszcza Andrzeja Bazińskiego.

    Na koniec warto wspomnieć, że w górującej nad kościołem parafialnym wieży, zainstalowano zegar z cyferblatem przyozdobionym sentencją  „Czas ucieka wieczność czeka”. Kolejną religijną maksymę, tym razem nawiązująca do patrona świątyni i parafii, „Któż jak Bóg”, umieszczono bezpośrednio nad wejściem do kościoła. Jesienią 1983 roku, neogotycki  kościół pw. św. Michała Archanioła w Dobrzecu, uznano za zabytek i objęto ochroną prawną.  

    Andrzej Drewicz

    P.S. Pomimo czynionych wysiłków i starań, redakcja wkaliszu.pl nie otrzymała zgody na wykonanie zdjęć we wnętrzu dobrzeckiego kościoła.

    Źródła:

    - „Kościoły Diecezji Kaliskiej – Nasze Dziedzictwo”, Alicja Lubowicka, Maja Mówińska
    - „Polichromie u św. Michała Archanioła” artykuł w „Opiekunie” dwutygodniku diecezji kaliskiej
    - www.kaliszarchaniola.parafialnastrona.pl
    - www.pttk.kalisz.pl

    Komentarze

    Najczęściej odwiedzane

    The browser you use is not supported by this application, probably because it lacks some critical features.
    For a better experience, please consider using this application with a supported browser.