AKTUALNOŚCI
GALERIE
MIEJSCA I LUDZIE

Michaił Daragan cz. I

    Podstawowe informacje

    ros. Михаил Петрович Дараган
    ur. 1834, zm. 1917 lub później

    W jednej ze swoich publikacji dotyczącej, Michaiła Daragana, tandem Anna Tabaka i Maciej Błachowicz napisał: „(…) Pozostawił Kalisz zeuropeizowany, zamożny i z coraz lepszymi perspektywami na przyszłość (...)”. I choć zabrzmi to jak prowokacja, to jedno zdanie kaliskich popularyzatorów lokalnej historii pozwala postać tego Rosjanina usytuować w jednym szeregu z największymi osobistościami w dziejach grodu nad Prosną.

    Michaił Pietrowicz Daragan, bo tak brzmi poprawnie jego pełne nazwisko, urodził się w 1834 roku w Tule, a udokumentowane korzenie jego rodu sięgają początku XVIII wieku, kiedy to Fiodor Daragan, żołnierz carskiej armii, był uczestnikiem wojny północnej (1700-1721). Łatwo stwierdzić, przeglądając genealogię naszego bohatera, że po mieczu był on skazany na karierę w wojsku i administracji państwowej. Ojciec naszego Michaiła, Piotr Michajłowicz Daragan, syn majora kozackiego pułku, był generałem armii rosyjskiej, między innymi dowódcą pułku huzarów wlk. ks. Michaiła Pawłowicza Romanowa. Uczestniczył w wojnie rosyjsko-tureckiej w latach 1828-1829 oraz w walkach w Polsce podczas powstania listopadowego. W późniejszych latach karierę kontynuował w służbie cywilnej jako gubernator Tuły. Po kądzieli Michaił Pietrowicz miał szanse odziedziczyć i odziedziczył umiłowanie do szeroko pojętej kultury. Matka jego, Anna z d. Baługianska, pedagog Szkoły Jelizawietińskiej w latach 1850-1856, była naczelniczką Nikołajewskiego Instytutu Sierot w Petersburgu, a przede wszystkim autorką licznych książek dla dzieci. Ojciec Anny, Michaił Andrejewicz Baługianski, Rusin urodzony we Vyšnej Olšavie na Słowacji, był natomiast współzałożycielem i pierwszym rektorem Uniwersytetu w Petersburgu. Spośród czwórki rodzeństwa Michaiła na szczególną uwagę zasługuje siostra Jelizawieta Wieriowkina, matka rosyjskiej malarki ekspresjonistycznej Marianny von Werefkin. Warto tu wspomnieć, że rodzice Michaiła Pietrowicza pochowani zostali na cmentarzu prawosławnym w Wilnie. Najprawdopodobniej w stolicy Litwy Daraganowie spędzili ostatnie swoje lata życia pod opieką wspomnianej wcześniej córki i jej męża, gen. Władimira Wieriowkina, ówczesnego komendanta wileńskiego okręgu wojskowego.

    W roku 1852 Michaił Pietrowicz Daragan jako kornet (najniższy stopień oficerski w armii carskiej) rozpoczął swoją bogatą karierę wojskową, która naznaczona była szybkimi awansami w hierarchii wojskowej. Podobnie jak ojciec uczestniczył w walkach z Turczynem (wojna krymska 1853-1856) oraz z Polakami (powstanie styczniowe 1863-1864). Przyszły gubernator kaliski szeregi wojska miał opuścić na własną prośbę w roku 1864, a sześć lat później objęciem stanowiska wicegubernatora Mińska rozpoczął swoją gubernatorską karierę. Szybko, bo już w roku 1876, stanął na czele guberni czernihowskiej, a dwa lata później wołogodzkiej. Dnia 21 stycznia 1883 roku mianowany został gubernatorem guberni kaliskiej i według rosyjskich źródeł miał pełnić ten urząd do 10 grudnia 1902 roku. Można by było pomyśleć, że donosy na jego wybitnie propolską działalność mogły złamać mu karierę. Okazuje się że nic bardziej mylnego. Choć zapewne dymisja i rozstanie z grodem nad Prosną w 1902 roku zabolało gubernatora, to powrót do Petersburga i objęcie stanowiska senatora w mającym realny wpływ na władzę Senacie Rządzącym trzeba jednak uznać za znaczący awans. Tym bardziej, że w styczniu 1910 roku Michaił Pietrowicz Daragan doczekał się kolejnej nominacji. Wówczas to otrzymał rangę rzeczywistego tajnego radcy dworu, uzyskując w ten sposób jeden z najwyższych tytułów urzędniczych w carskiej Rosji.

    W 1868 lub 1869 roku nasz bohater ożenił się w Twerze z Jekateriną Stołpakową, córką generała-lejtnanta Nikołaja Aleksiejewicza Stołpakowa. Ciekawostką jest fakt, że Jekatarina i Michaił mieli wspólnego dziadka Michaiła Andrejewicza Baługianskiego, a matki nowożeńców były rodzonymi siostrami. Drugą żoną naszego bohatera miała być natomiast poślubiona w bliżej nieokreślonym czasie i miejscu Maria z Dubrowskich. Owocem pierwszego małżeństwa Michała Daragana były cztery córki i dwóch synów. Dwie pierwsze Daraganówny, Maria (1871-1891) i Anna (1872-1889) zmarły najprawdopodobniej w Kaliszu, gdzie zostały pochowane we wspólnym grobie na cmentarzu prawosławnym na Rogatce. Kolejne z córek to Jelizewieta (1877– po 1917), która została żoną wicegubernatora Łomży Aleksandra W. Janowskiego oraz Jewgienia (1887- po 1917), która najprawdopodobniej urodziła się w Kaliszu. Obaj synowie poszli tradycyjną dla męskich członków rodziny Daraganowiczów wojskową drogą kariery, obaj dosłużyli się pułkownikowskich szlifów, obaj walczyli po stronie „białych” w wywołanej przez bolszewików w Rosji wojnie domowej, obaj też po jej zakończeniu wybrali życie na emigracji. Starszy, urodzony w 1874 roku Piotr, przez Jugosławię trafił do Niemiec Zachodnich, gdzie zmarł w roku 1960. Młodszy, Iwan urodzony w Kaliszu 18 marca 1885 roku, przez Polskę i Argentynę trafił do USA gdzie zmarł w San Francisco 5 stycznia 1977 roku. W ostatnich latach w Kaliszu ujrzała światło dzienne dość sensacyjna informacja dotyczącą nieślubnego syna Michaiła Daragana, niejakiego Mieczysława Zawadzkiego. Miał być on owocem płomiennego romansu kaliskiego gubernatora z pokojówką Michaliną Wiśniewską. Jak można dowiedzieć się ze „źródeł”, opiekę nad nieślubnym potomkiem Daragana miał sprawować polski ziemianin, agronom i dyplomata Mieczysław Pieriejasławski-Jałowiecki, właściciel podkaliskiego Kamienia.

    Dla kaliszan interesujących się historią byłego gubernatora zagadką pozostają jego ostatnie lata życia oraz okoliczności śmierci. Wiadomo tylko, że zmarł po 1 stycznia 1917 i że miejscem zgonu był najprawdopodobniej ogarnięty rewolucją Petersburg. Dość dramatyczną scenę śmierci Michaiła Pietrewicza zobrazowali w „Nowym Kaliszaninie”, posiłkując się przekazem Władysława Kościelniaka, Anna Tabaka i Maciej Błachowicz: „(…) Rok 1917, może trochę później, Piotrogród. Dookoła szaleje rewolucja, a mieszkańcy oglądają dantejskie sceny. Na ławce w jednym z licznych petersburskich parków siedzi nędznie ubrany i wychudzony starzec. Jest środek zimy, a on nie ma dokąd pójść. Głodny, wyziębiony człowiek umiera. Nikt w ogarniętym chaosem mieście nie interesuje się jego losem, przecież zrewoltowane miasto nad Newą ogląda takie obrazki na co dzień. Nad ranem grabarze zabierają ciało i wrzucają do wspólnego grobu z innymi bezdomnymi. Zamarznięte ciało... Takie według legendy były ostatnie dni Jego Ekscelencji, Koniuszego Najwyższego Dworu, członka senatu i eksgubernatora kaliskiego – Michała Pietrowicza Daragana (…)”

    Andrzej Drewicz

     

    Źródła:

    - „Słownik biograficzny gubernatorów i wicegubernatorów w Królestwie Polskim (1867-1918)”, Krzysztof Latawiec, Artur Górak, Jan Kozłowski, wydawnictwo: Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej

    - „Nowy Kaliszanin”, Anna Tabaka, Maciej Błachowicz

    - „Nieznane losy Daragana” tekst Anny Tabaki, Macieja Błachowicza w „Życiu Kalisza”

    - „Gubernator carski M.P. Daragan” tekst Władysława Kościelniaka w „Kalisi Nowej nr2/98”

    - „Малороссийский родословник”. Том 1 (А – Д), Вадим Львович Модзалевский

    - www.info.kalisz.pl/kronika

    - www.info.kalisz.pl/biograf

    Komentarze

    Najczęściej odwiedzane

    The browser you use is not supported by this application, probably because it lacks some critical features.
    For a better experience, please consider using this application with a supported browser.