AKTUALNOŚCI
GALERIE
MIEJSCA I LUDZIE

Bralin

    .

    Podstawowe informacje

    rodzaj miejsca
    wieś

    Istnieją dwie wersje etymologii nazwy Bralin. Według pierwszej, tę położoną nieopodal Kępna wieś w czasach prasłowiańskich nazwano Boralinem. Nazwa ta może być pochodną określenia „bór”, czyli rosnących onegdaj na tych terenach nieprzebytych lasów iglastych. Jak wiadomo słowo „bór” oznacza właśnie wielki, gęsty las sosnowy jak i samą sosnę lub inne drzewo iglaste. Według drugiej wersji, ciekawszej, nazwa Bralin pochodzi od imienia jej pierwszego założyciela, „Brala”. Legendarny Bral miał w te okolice przybyć z własną wspólnotą rodową, najprawdopodobniej z terenów z Czech, jeszcze przez chrztem Polski i założyć nową osadę.

    Najprawdopodobniej pierwsza pisemna wzmianka o Bralinie zawarta została w wydanej na początku XII wieku bulli papieża Innocentego II. Kolejną, już z pewnością dotyczącą Bralina, zawarto w transakcji z lipca 1288, której świadkiem był „Johannes plebanus de Bralin”. Pomimo, że obecnie Bralin należy do województwa wielkopolskiego, to jednak od zawsze związany był z pobliskim Śląskiem. Początkowo z księstwem wrocławskim, a w czasie, postępującego na tych terenach rozbicia dzielnicowego z księstwem głogowskim i oleśnickim. Za panowania króla czeskiego Władysława II Jagiellończyka z księstwa oleśnickiego wydzielono Wolne Państwo Stanowe, tzw. księstwo sycowskie, w którego granicach znalazł się Bralin. Prawa miejskie miejscowość ta uzyskała około 1540 roku, by utracić je drugiej w połowie XIX wieku. Bralin statusu miasta nigdy już nie odzyskał. Po zakończeniu I wojny światowej, w styczniu1920 roku, wieś wraz z gminą wcielona została do wracającego w granice Rzeczypospolitej powiatu kępińskiego, stając się niejako z automatu częścią Wielkopolski.

    Pomimo, że Bralin od roku 1875 nie jest już miastem, to o jego miejskim charakterze świadczy historyczny układ urbanistyczny, z położonym centralnie rynkiem. Na większą uwagę, spośród zabudowy pochodzącej często jeszcze z XIX wieku, zasługuje gmach poczty z końca tegoż wieku oraz wzniesiony około połowy XIX stulecia zabytkowy były dom starców, uważany za najstarszy budynek mieszkalny w mieście. W marcu 1872 roku otwarto linię kolejową łączącą Kępno z Sycowem, przechodzącą między innymi przez Bralin. Przez lata podróżnych obsługiwano we wzniesionym na przełomie XIX i XX wieku budynku stacji, który zgodnie z przeznaczeniem funkcjonował do roku 2002. Na początku XX wieku powstał w Bralinie zespół dworski, w skład którego wchodzi dwór, tzw. rządcówka, zachowany w stanie szczątkowym park krajobrazowy oraz zabudowania gospodarcze. Cały ten zespół, mniej lub bardziej przebudowany, zachował się do dnia dzisiejszego i odnaleźć go można przy ulicy Namysłowskiej.

    W roku 1812, podczas wyprawy Napoleona na Moskwę, część oddziałów francuskich ciągnęła na wschód przez Bralin. Według ustnych przekazów, towarzyszący armii cesarz Bonaparte miał śniadać i odpoczywać w cieniu rozłożystych Bralińskich Dębów. Te wiekowe i dorodne drzewa odnaleźć możemy w jednym z dwóch kompleksów leśnych gminy, niedaleko leśniczówki Bralin, przy ulicy Leśnej. Dęby te zostały uznane za pomniki przyrody w roku 1958 i objęto je ochroną prawną.

    O byłej świetności Bralina świadczą jego świątynie. Z dwóch znajdujących się w samym Bralinie starszy i o bogatszej historii jest kościół pw. św. Anny. Ten noszący znamiona gotyku i uważany za najstarszą świątynię w powiecie kępińskim kościół powstał w roku 1627. Ostateczny kształt nadano mu podczas rozbudowy przeprowadzonej w 1840 roku, kiedy to wydłużono nawę, wzniesiono wieżę oraz dobudowano boczną kruchtę. Skromna świątynia kryje w swoim wnętrzu wiele cennych i ciekawych zabytków, choćby takich jak gotycko-renesansowy tryptyk o tematyce maryjnej z 1520 roku. Jednonawowy murowany kościół posiada trzy ołtarze, z czego główny – barokowy - pochodzi z roku 1790. Na uwagę zasługują też ciekawy prospekt organowy oraz datowane na koniec XVIII wieku ambona i chrzcielnica. Świątynię pw. Św. Anny otacza cmentarz przykościelny założony w połowie XVII wieku. Przed kościołem, od strony ulicy Wrocławskiej, znajduje się plebania datowana na rok 1860, oraz schowana w zieleni, wzniesiona na przełomie XVIII/XIX wieku, przydrożna kapliczka z figurą św. Jana Nepomucena.

    Drugą świątynią w Bralinie jest znajdujący się pośrodku rynku, mający cechy neoromańskie, zbór. W latach–1867 protestanci bralińscy w miejscu starej szkoły ewangelickiej wznieśli murowany z czerwonej cegły kościół. Podczas uroczystości poświęcenia świątyni, w grudniu 1867 roku, nadano jej imię św. Jana Ewangelisty. Następnie, w latach 80. XIX wieku, wybudowano pastorówkę oraz założono cmentarz ewangelicki, który służył tutejszym protestantom od 1886 roku. Zabytkowy zbór został przejęty przez parafię katolicką na początku lat dziewięćdziesiątych ubiegłego stulecia.

    Najpiękniejszym i najcenniejszym zabytkiem Bralina jest odpustowy kościół pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny „Na Pólku”. Jak głosi legenda, księżna Jadwiga Śląska, podczas podróży do Krakowa, pod Bralinem wznosiła modły w intencji swojego uwięzionego męża, księcia wrocławskiego Henryka Brodatego. W miejscu modłów późniejszej świętej miały dziać się rzeczy cudowne. Według innej legendy przenosił się tutaj, w niewyjaśniony sposób, obraz Matki Bożej z kościoła parafialnego w Bralinie. Trzecia legenda mówi natomiast o uzdrowieniach „Na Pólku” podczas epidemii cholery w 1630 roku. Z tą ostatnią legendą związana jest tradycja pielgrzymowania do tej, usytuowanej w szczerym polu, świątyni. W miejscu, w którym dochodziło do „cudów”, postawiono krzyż, później kapliczkę, by w roku 1711 wznieść drewniany kościół, będący obecnie perłą drewnianej architektury sakralnej. Zbudowany techniką zrębową kościół usytuowany jest na planie greckiego krzyża, z którego wszystkich czterech ramion wiodą osobne wejścia do świątyni. Kościół „Na Pólku” kryje w swym wnętrzu cztery ołtarze. Główny to bogato zdobiony dwustronny ołtarz główny, ustawiony nietypowo, bo pośrodku świątyni, z XVII wiecznym cudownym obrazem Matki Boskiej Pólkowskiej. Z trzech ołtarzy bocznych na szczególną uwagę zasługuje późnorenesansowy, datowany na rok 1630, zdobiony okuciowo, ołtarz z obrazem ukrzyżowanego Chrystusa, uważany za „kwiat śląskiego renesansu”. Do zabytków kościoła „Na Pólku” należą też Droga Krzyżowa z przełomu XVIII/XIX wieku, zabytkowe organy, koszowa ambona oraz XIX wieczna polichromia, która pokrywa ściany i strop kościoła. Wrzesień ostatnimi laty stał się miesiącem szczególnym dla podbralińskiej świątyni. Tegoż miesiąca, roku 2011 biskup kaliski Stanisław Napierała podniósł kościół „Na Pólku” do godności Sanktuarium Maryjnego Ziemi Bralińsko-Kępińskiej. Natomiast we wrześniu 2013 roku cudowny obraz Matki Boskiej Pólkowskiej udekorowany został papieskimi koronami.

     

    Andrzej Drewicz

     

     

    Źródła :

    - Piotr Sobolewski „ Przewodnik turystyczny po Wielkopolsce” wyd. Edytor, 2009

    - „Gminny program opieki nad zabytkami dla Gminy Bralin na lata 2008–2011” opracowany przez Ostrowskie Towarzystwo Naukowe, Ostrów Wielkopolski w 2008 roku

    - www.bralin.pl

    - www.polko.bralin.com.pl

    Komentarze

    Najczęściej odwiedzane

    The browser you use is not supported by this application, probably because it lacks some critical features.
    For a better experience, please consider using this application with a supported browser.