AKTUALNOŚCI
GALERIE
MIEJSCA I LUDZIE

PRAWO. Co zmieniło się w zakresie przedawnienia?

    Adwokat Krzysztof Liberda

    - 9 lipca b.r. weszła w życie nowelizacja kodeksu cywilnego oraz kilku innych ustaw mająca na celu nowelizację przepisów związanych z przedawnieniem - pisze adwokat Krzysztof Liberda.

    Zanim jednak omówię, na czym ona polega i jakie ma dla nas znaczenie, pozwolę sobie na krótki wstęp, aby wyjaśnić, czym jest zarzut przedawnienia.

    Wyobraźmy sobie sytuację, w której mamy dług u znajomego wynikający z pożyczki pieniędzy. Obiecaliśmy mu, że pieniądze te oddamy w całości w przyszłym miesiącu. Znajomy przypomniał sobie o tej pożyczce dopiero po kilkunastu latach. Czy w takiej sytuacji można domagać się zwrotu tej pożyczki? Wskazany dług uległ przedawnieniu, które w tym wypadku wynosiło 10 lat liczone od dnia następującego po dniu, w którym zobowiązani byliśmy                    do zwrotu pieniędzy. Dług ten wciąż istnieje, jednak wierzyciel teoretycznie nie może go skutecznie dochodzić na drodze postępowania sądowego, a następnie egzekucyjnego. Przedawnione świadczenie może zostać spełnione wyłącznie dobrowolnie przez dłużnika. Teoretyczna niemożność dochodzenia przedawnionego roszczenia na drodze postępowania sądowego nie zamykała wierzycielom definitywnie drogi do ochrony swoich praw przed sądem.

    Zgodnie z dotychczas obowiązującymi przepisami, sąd badał przedawnienie wyłącznie na zarzut dłużnika. Oznaczało to, że dotychczas dłużnik musiał mieć wiedzę o tym, że jego dług został przedawniony, a następnie, w piśmie procesowym, bądź na rozprawie musiał ten zarzut podnieść. W przeciwnym razie sąd nie mógł tego zarzutu uwzględnić, co prowadziło do sytuacji, w której zapadały wyroki zasądzające zapłatę przedawnionych wierzytelności.
    Sytuacja opisana powyżej uległa zmianie wraz ze wspomnianą nowelizacją.

    W pierwszej kolejności należy wskazać, że doszło do zmiany terminu ogólnego przedawnienia. Dotychczasowy, dziesięcioletni termin przedawnienia został zastąpiony krótszym, bo sześcioletnim terminem. Pamiętać należy jednak, że jest to termin ogólny. Gdy przepisy szczególne przewidują inny, krótszy termin przedawnienia, to stosujemy właśnie te przepisy. Przykładowo, terminy przedawnienia dla roszczeń o świadczenia okresowe (np. o zapłatę poszczególnych kwot czynszu za kolejne miesiące) bądź dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynoszą trzy lata. Inne przykłady szczególnych terminów przedawnienia można znaleźć w kodeksie cywilnym w rozdziałach dotyczących konkretnych umów, bądź też w innych, szczególnych ustawach.

    Nowelizacja kodeksu cywilnego wskazuje także zmianę w zakresie obliczania końcowego dnia terminu przedawnienia. Dotychczas koniec biegu terminu przypadał dokładnie po upływie terminu przedawnienia. Przykładowo, jeśli termin biegu przedawnienia wynosił 3 lata i rozpoczynał się dnia 15 lipca 2014 roku, to ostatnim dniem biegu terminu jest dzień 15 lipca 2017 r. Obecnie doszło do podziału terminów przedawnienia na dwie grupy. Jeśli termin przedawnienia jest krótszy, niż 2 lata, to ostatni dzień terminu przedawnienia ustala się na „starych zasadach”.

    Natomiast w przypadku, gdy termin przedawnienia wynosi 2 lata bądź więcej, koniec tego terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, w którym dochodzi do przedawnienia. Przykładowo, jeśli termin biegu przedawnienia wynosił 3 lata i rozpoczynał się dnia 15 lipca 2018 roku, to ostatnim dniem do podjęcia kroków sądowych będzie nie 15 lipca 2021 r., tylko 31 grudnia 2021 r. W skrajnych przypadkach oznacza to, że wierzyciel „zyskuje” dodatkowy rok, żeby dochodzić od dłużnika spełnienia świadczenia.

    Ostatnią kwestią, którą chciałbym poruszyć jest zmiana dotycząca badania zarzutu przedawnienia. Dotychczas, jak wskazałem wcześniej, to dłużnik musiał podnieść zarzut przedawnienia – w przeciwnym razie dług uznawany był za nieprzedawniony. Obecnie, specjalną ochroną objęci zostali konsumenci. Jeśli ich dług jest przedawniony, to niemożliwym co do zasady jest dochodzenie tej należności – zostali oni zwolnieni z konieczności podnoszenia tego zarzutu. Jednocześnie, ustawodawca stworzył pewien „wentyl bezpieczeństwa”, zgodnie z którym Sąd może nie uwzględnić przedawnienia w sytuacji, gdyby naruszało to względy słuszności.

    Podsumowując, zgodnie z nowelizacją doszło do znaczących zmian w terminie przedawnienia. Przede wszystkim skróceniu uległy ogólne terminy przedawnienia – z 10 na 6 lat. Zmienił się także sposób obliczania końca terminu przedawnienia – jeśli termin ten wynosi co najmniej 2 lata, to jego koniec przypada na ostatni roku kalendarzowego, w którym miałoby dojść do przedawnienia. Wreszcie, ochroną prawną zostali objęci konsumenci, w stosunku do których termin przedawnienia badany jest z urzędu – nie ma obecnie konieczności podnoszenia przez nich zarzutu. Nowe terminy przedawnienia obowiązują dla wszystkich wierzytelności, które powstały po wejściu w życie ustawy. W przypadku wierzytelności już istniejących, proszę o zapoznanie się z przepisami ustawy z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2018.1104) celem ustalenia czy obejmują Państwa nowe, czy stare przepisy.

    adw. Krzysztof Liberda

    krzysztofliberda.pl

    Kalisz, ul. Piekarska 5/1

    tel. 62 593 14 00

    Komentarze

    Najczęściej odwiedzane

    The browser you use is not supported by this application, probably because it lacks some critical features.
    For a better experience, please consider using this application with a supported browser.