AKTUALNOŚCI
GALERIE
MIEJSCA I LUDZIE

PSYCHOLOGIA. Perfekcyjność do bólu – jak sobie z tym radzić?

DATA: 5 czerwca 2020 | AUTOR: Redakcja wkaliszu.pl
    Jak sobie radzić z nadmiernym perfekcjonizmem pisze kaliski psycholog Piotr Grzelak. Fot. Jakub Ciesielski.

    - Panie Piotrze, moja potrzeba bycia idealną i perfekcyjną doprowadza mnie już do szału. Cały czas muszę coś poprawiać i wiecznie czuję się niezadowolona z wykonywanej przez siebie pracy. Na początku podobało mi się to, bo rzeczywiście robiłam rzeczy bezbłędnie, ale potem stało się to bardzo uciążliwe, nie tylko dla mnie, ale też dla moich bliskich. Stawiam sobie i innym bardzo wygórowane oczekiwania, co negatywnie odbija się na moich relacjach. Jak mogę sobie z tym poradzić? - pisze. p. Martyna.

    Pani Martyno, osoby, które borykają się z nadmiernym perfekcjonizmem, często pod maską bycia najlepszą wersją siebie kryją tzw. ,,wewnętrznego krytyka'', który każe poprawiać nawet najmniejszy szczegół i prawie zawsze znajdzie jakiś błąd w wykonywanym zadaniu przez siebie lub innych. W każdym obszarze swojego życia stawiają sobie ogromną poprzeczkę, czasami wręcz nierealną do osiągnięcia, co bardzo często kończy się dla nich frustracją, złością i smutkiem. Krytyk oczekuje, że osiągnięcia będą znacznie większe i większe, a dotychczasowe są niewystarczające.

     

    Czym jest nadmierny perfekcjonizm?

    Najprościej można go określić jako skłonność do wyznaczania sobie i innym nierealistycznie wysokich oczekiwań. Co bezpośrednio wiąże się z brakiem akceptacji jakikolwiek błędów w swoim i cudzym działaniu. Z pozoru wszystko wygląda w porządku. Osoby z perfekcjonizmem są sumienne, zdeterminowane i bardzo silnie nastawione na cel. Jednak wszystko się komplikuje jak perfekcjonizm osiąga skrajność. Wtedy zaczyna przeszkadzać w życiu i paradoksalnie uniemożliwia realizację celów i czerpania ogólnej satysfakcji z życia.

     

    Jakie są negatywne skutki nadmiernego perfekcjonizmu?

    Długotrwały stres i napięcie - stawiając sobie nierealistycznie wysokie oczekiwania perfekcjonista praktycznie nigdy ich nie osiąga. Zawsze znajdzie jakiś drobiazg, mały błąd i coś co mu nie odpowiada. To wszystko tworzy ogromne napięcie i stres. 

    Obniżone poczucie wartości i autokrytyka - perfekcjonista cały czas ocenia siebie i innych. Porównuje się i uzależnia swoją wartość od tego jak „wypada” na tle innych. Toczy wieczną walkę o bycie idealnym. Są to ogromne konsekwencje dla jego poczucia wartości, bo z reguły nigdy nie może sprostać swoim idealnym oczekiwaniom.

    Toksyczne relacje - nierealnie zawyżone oczekiwania dotyczą nie tylko jego samego, ale i najbliższych osób z otoczenia. Często rodziny, partnerów i przyjaciół. Przeważnie jest to źródłem ogromnych konfliktów, ponieważ partner nie jest w stanie spełnić tak ogromnych oczekiwań. Często też wiąże się to z odrzuceniem odpowiedzialności za popełnienie błędu. Perfekcjonista wtedy obwinia za wszystko innych, tylko nie siebie.

    Rozpamiętywanie - kiedy popełni błąd nawet najmniejszy, wewnętrzny krytyk od razu to zauważa. Zaczyna rozpamiętywać i przeżywać nawet te najdrobniejsze uchybienia. Skutkuje to m.in. smutkiem i negatywnym samopoczuciem.

    Prokrastynacja - perfekcjonista często odkłada trudne zadania „na jutro”. Dzieje się tak ponieważ, skomplikowane zadania wiażą się z prawdopodobieństwiem popełnienia błędu, czego perfekcjonista unika „jak ognia”, dlatego nie są dla niego komfortowe.

     

    Jak radzić sobie z perfekcjonizmem?
    Na wstępie przytoczę jedną z teorii psychologicznych stworzoną przez Tory’ego Higginsa - Koncepcję rozbieżności „JA”. Według autora człowiek ma w sobie trzy struktury: Ja realne, Ja idealne oraz Ja powinnościowe. W toku naszego życia powinniśmy dążyć do ich spójności, jednak w wyniku naszych doświadczeń często dochodzi do rozbieżności pomiędzy nimi: Ja realne - to jacy naprawdę jesteśmy, Ja powinnościowe - to jacy czujemy ze powinniśmy być, Ja idealne - to jacy widzimy siebie w sposób idealny. Im więcej jest rozbieżności pomiędzy nimi tym więcej doświadczamy frustracji i negatywnych emocji. Np.: jeśli ktoś kreuje swoje JA idealne wykonując zawód wykładowcy na uczelni, a w rzeczywistości czyta niewiele książek i trudno mu się zabrać za literaturę naukową (JA realne), to spowoduje to ogromną rozbieżność i narodzi się frustracja.

     

    Jak lepiej kontrolować swój perfekcjonizm?

    Skup się na tym co jest dobre, a nie na tym co jest złe - brzmi banalnie, ale jak już wiemy perfekcjoniści maja tendencje do patrzenia na swoje błędy. Dla nich jest albo czarne albo białe. Dlatego na pewno warto zwracać uwagę na te pozytywy - szczególnie te małe. Polecam założyć dziennik i codziennie wpisywać tam co najmniej trzy rzeczy, z których jesteśmy z siebie dumni nawet te najmniejsze.

    Ucz się odpuszczać - zamiast robienia wszystkiego na 100% postaraj się coś zrobić na 90% i zobacz co się stanie. Najlepiej zacząć od obszarów gdzie rzeczywiście możesz pozwolić sobie na próg błędu. 

    Praktykuj uważność - skup się na tu i teraz, praktykuj mindfulness. Pomijając fakt, że jest to jedna z najlepszych metod radzenia sobie ze stresem, lękiem i napięciem. Regularna praktyka uważności pomaga skupić się na drodze do celu a nie samym efekcie. 

    Nie stawiaj poprzeczki, stawiaj progi! - zadbaj o to, żeby cel/zadanie/projekt był podzielony na progi, po których będziesz wiedział, że zbliżasz się do osiągnięcia. Nie ograniczaj się tylko do jednego wyniku. Polecam zawsze ustalić sobie minimum, optimum i maksimum wykonania zadania.

    Jak widzimy nadmierny perfekcjonizm związany jest z naszą osobowością i może wynikać z wielu różnych przeżyć, dlatego zawsze kluczowym jest skorzystanie z konsultacji specjalisty psychologa lub psychoterapeuty. 

     

    Piotr Grzelak - Psycholog i specjalista - WeTalk
    tel. 600 512 214
    e-mail: psychoedukator@gmail.com

    https://www.znanylekarz.pl/piotr-grzelak-2/psycholog/kalisz
    Facebook: https://www.facebook.com/psychoedukator/

     

    Komentarze

    Najczęściej odwiedzane

    The browser you use is not supported by this application, probably because it lacks some critical features.
    For a better experience, please consider using this application with a supported browser.