AKTUALNOŚCI
GALERIE
MIEJSCA I LUDZIE

TRADYCJE. Regionalny smak świąt

DATA: 23 grudnia 2020 | AUTOR: Redakcja wkaliszu.pl
    Na zdjęciu: regionalne spotkania świąteczne w powiecie kaliskim. Fot. Starostwo Powiatowe w Kaliszu.

    Święta Bożego Narodzenia to nie tylko choinka i prezenty. To także bogato zastawione stoły, na których królują różnorodne potrawy. Na Mazowszu w wigilię je się rwaki, na Podkarpaciu postnicę, w regionie świętokrzyskim patarajca, na Śląsku moczkę a w Wielkopolsce, w tym i w Kaliszu makiełki.

    KASZUBY
    Na Kaszubach, jak przystało na ten północny region Polski na stole pojawia się śledź po kaszubsku, podawany najczęściej z cebulą i sosem pomidorowym z dodatkiem suszonych śliwek oraz kiszonych ogórków. Regionalną potrawą jest tzw. brzad - to wigilijna zupa z suszonych owoców (śliwek, gruszek, jabłek, moreli, brzoskwiń). Do niej dodaje się starte ziemniaki, a całość zagęszcza mąką oraz zabiela śmietanką. Często podaje się także zupę brukwiową, która jest gotowana z włoszczyzny, brukwi oraz ziemniaków. Nie żałuje się przy tym przypraw: majeranku, ziela angielskiego, soli i pieprzu. Po kolacji na deser podaje się miodny kuch. To ciasto z dodatkiem miodu, tartej marchwi z bakaliami, posmarowane na wierzchu polewą czekoladową, białą lub marmoladą.

    WIELKOPOLSKA

    Na świątecznym stole w Wielkopolsce nie może zabraknąć makiełek, których tradycja podawania sięga początków XIX w. To potrawa przyrządzana z maku i bakalii z dodatkiem pieczywa lub klusek, a w niektórych domach makaronu. Słodką makową masę przyrządza się najczęściej na bazie masła, miodu, migdałów, orzechów, rodzynek, skórki pomarańczowej, a niekiedy suszonych fig i moreli czy kawałków egzotycznych owoców. Makiełki najczęściej serwuje się na zimno, choć w niektórych domach mogą być one podawane na ciepło. Na pierwsze danie w Wielkopolsce podaje się zupę grzybową lub barszcz z uszkami. Na stołach królują także śledzie w śmietanie z ugotowanymi ziemniakami, śledzie opiekane w oleju oraz kapusta z grochem. Z ryb najczęściej serwuje się smażone karpie lub w galarecie, a także grzyby. Po jedzeniu podaje się kompot z suszu, a na słodko pierniki, makowce lub strucle. 

    MAZOWSZE

    Na Mazowszu regionalną potrawą wigilijną są tak zwane rwaki. Są to kluski ziemniaczane, formowane w podłużne wrzeciona, dawniej podawane w formie kłosów. Na wigilię podaje się je tradycyjnie z dodatkiem maku. Na pierwsze danie serwowana jest zupa grzybowa, która właściwie jest białym barszczem na zakwasie z dodatkiem grzybów, a także w niektórych przypadkach kapusty. Oprócz tego podawane są różnego rodzaju ryby, w tym karpie i śledzie, a także na różne sposoby przyrządzana kapusta. Na deser domownicy i goście zajadają się kutią, której zwyczaj podawania przyszedł ze wschodu. 

    PODLASIE

    Podlaska, świąteczna kuchnia ma sporo wschodnich wpływów. Bardzo popularną i tradycyjną potrawą jest kutia, przygotowana tutaj z pszenicy, maku, miodu i bakalii z dodatkiem mleka lub śmietanki. Podaje się także wareniki. To popularne w kuchni rosyjskiej i ukraińskiej pierożki nadziewane mięsem, twarogiem lub kapustą. Podczas wigilii je się tradycyjny barszcz grzybowy, kluski z makiem i olejem lnianym. Na deser oprócz kutii podje się też ciasta łamańce z masą makową, racuchy a w niektórych domach kisiel owsiany. Ten ostatni zwyczaj już jednak zanika.

    ŚWIĘTOKRZYSKIE

    Dawniej głównymi daniami świątecznymi w tym regionie były zupy. Najczęściej jedzono barszcz z grzybami. Do barszczu podawano w chłopskich chatach porządną pajdę chleba. Na stołach pojawiał się garus - postna zupa owocowa. W mniej zamożnych domach królowały kasze, które najczęściej podawano z suszonymi owocami. Regionalną potrawą był siemieniec, znany pod gwarową nazwą patarajec. Było to danie oleiste, do którego dodawano mleka, wody i dosypywano kaszy. Na stołach nie mogło zabraknąć kapusty z grochem oraz kapusty z grzybami. Stałym daniem świątecznym były też kluski, przygotowywane z mąki pszennej. Podawano je jako paluszki posypane makiem oraz miodem. Oryginalną potrawą wigilijną był placek zwany ,,źmiocorzem''. Przygotowywało się go z ziemniaków ugotowanych i ziemniaków startych, dodawano jajka, zeszkloną cebulkę i przyprawy, ale bez pieprzu. Z masy formowano placuszki, które następnie pieczono. W wigilię obowiązkowo spożywano również ryby, w tym karpie i solone śledzie. 

    PODKARPACIE

    Na świąteczne stoły podaje kapustę z grochem, a na pierwsze danie barszcz. Najczęściej serwuje się go z uszkami. W wigilię, w niektórych domach, je się postnicę czyli zupę na bazie kaszy i suszonych owoców (śliwek, jabłek, gruszek) oraz rodzynek. Popularny jest świąteczny pieróg, który jest nadziewany kapustą i startymi na tarce gotowanymi ziemniakami. Nie brakuje przy tym innych regionalnych, bożonarodzeniowych potraw, przyrządzanych na bazie kasz: kaszy jaglanej ze śliwkami, gołąbków z kaszą gryczaną i ziemniakami.

    MAŁOPOLSKA

    Jako pierwsze danie przyrządza się zwykle czerwony barszcz, a na drugie karpia podawanego na różne sposoby. Do karpia, co jest regionalnym zwyczajem, podaje się chałkę - drożdżową bułkę, która pieczona jest najczęściej w kształcie warkocza. Do popicia serwuje się kompot z suszonych owoców. Na stole pojawiają się śledzie i kluski z makiem. Na deser przekładaniec krakowski - drożdżowe ciasto dzielone na cztery części, przekładane konfiturami i masą orzechową. 

    ŚLĄSK

    Śląsk ze swoją bogatą regionalną kuchnią, ma również lokalne potrawy, podawane specjalnie na Boże Narodzenie. Świątecznym rarytasem jest moczka. To wigilijna, korzenna zupa piernikowa, z dodatkiem ciemnego piwa i warzyw, posypana bakaliami, którą ponoć serwowało się już w tym regionie w XIX wieku. Co ciekawe moczkę można podawać bardziej na słodko lub na słono, w zależności od podniebień świątecznych domowników i gości. Podczas wigilii, w niektórych domach serwowana jest także zupa migdałowa, którą gotuje się na mleku, wraz z ryżem, cukrem i cynamonem. Z zup podaje się wymiennie kapuśnicę z grzybami lub zupę grzybową. Na drugie danie serwuje się obowiązkowo ryby: śledzie i karpie oraz kluski z makiem. Na Śląsku Opolskim na słodko podaje się śliszki. Mogą to być drożdżowe bułeczki z nadzieniem makowym lub słodkie kluski przygotowywane na bazie twarogu.

    PODHALE

    Świąteczna kuchnia ma nawiązywać do specyfiki regionu. Obowiązkowo na stołach pojawiają się potrawy z kapusty na czele z osławioną przez Braci Golców kwaśnicą oraz kłótą, którą jest gotowana kapusta z ziemniakami. Z zup serwuje się buraczany barszcz z fasolą. Nie brakuje również potraw z maku, najczęściej są to kluski z makiem i miodem. Na świątecznych stołach zjawiają się bukty czyli ziemniaczane kopytka oraz...moskale. To ziemniaczane placki pieczone na blasze, podawane z dodatkiem pokruszonej bryndzy i stopionego masła. W niektórych podhalańskich domach podczas świąt gości kołatanka, która przyrządzana jest z kaszy jęczmiennej, brukwi oraz miodu. Z zup serwuje się buraczany barszcz z fasolą. Przed wieczerzą wigilijną, podobnie jak w innych regionach, składa się bożonarodzeniowe życzenia. Opłatek maczany jest przy tym w miodzie. 

    Piotr Jaworowski

    Komentarze

    Najczęściej odwiedzane

    The browser you use is not supported by this application, probably because it lacks some critical features.
    For a better experience, please consider using this application with a supported browser.